• Unang Ganti, Gawad Komisyon '06 Tigi sa Balak sa Binisaya-Sinugboanon

 

 

Teknolohibat ug uban pang mga balak

 

Teknolohibat

 

Bulahan ang mga buta: Dili makurat,

dili molugwa ang kalimutaw.

 

Bitaw, udtong tutok na ra ba

niining siglo sa salamangka. Nakiglumba

ang mga mugna sa makina sa matag kisaw

sa pilok. Madangaw na ang kawanangan

sa kinaadman. Sa tumoy sa tudlo,

ang kalibotan usa ka lusok nga muta.

Nakigharong sa kahabog sa panganod

ang pinatindog nga kumagko,

nagsundog sa tamla ug tagik

sa Ginoo. Nangidhat silang Watson ug Crick

 

Namikat ang nagpakatap og katahap

batok sa katingala. Nanghadla ang ilang

lamat: Walay dili mabuhat.

Bisan ang mga ilaga sa suok-suok

sa Pasil mahimong pasanayon isip

mga kuwaknit, paluparon ngadto

sa mga kampana sa Vatican ug patugpahon

sa mga saag ug wala hiilhing mga lubnganan,

Ug ang urom gikan sa agulo sa kagutom

sa Africa mahimo natong saw-an samtang

gadamgo si Bono og kombira sa kanta.

 

Palaran ang nangapkap kon asa padulong

ang luha sa ikatulong mata.

 

 

*James Watson ug Francis Crick, unang mga siyentista nga nakahulagway sa estruktura sa DNA

 

 

Daman Sa Apohan

 

Dili tugkan og bungag singot,

dili manimahong Adlaw

ang mga walay buot— nagkayungit

og hingos sa ilang sip-on, mga mata

nagliraw—sulod sa Time Zone. Dinhi

daw nanghagit ang nagkayuring

ug makalipong nga lasang

sa laylay nga de kuryente, nagtiaw

sa kakahoyan nga kanhi naglanog-lanog

sa lunhaw ug ihalas nga hagwa, naghaguros

sa katingalahan diin walay limbong

 

ang landong kaniadto. Daw way kahumanan

ang panahon samtang walay kataposan

ang wanang atol sa pagpanikop

og mga lukton ug alindahaw, sa pagsiyagit

og siyatong ug lumbaanay hangtod

gilugwayan ang lagaak sa lumpayat

lahos sa kilumkilom.

Ug dayon ang Buwan gawaldas

sa iyang dan-ag dungan sa among

tagutago, tubigtubig, tagnatagna

ug tuhiktuhik sa mga sugilanon

nga bugnaw sa tingkoy. Mingkisaw

ang kalibonan, nanurok og mga aninipot.

 

Ilang nasimhot— sa pagsubang

sa among kahinanok nga mipapas

sa mga pangos ug hangos— ang kabugnaw

sa among singot.

 

 

**Time Zone, usa ka video ug game arcade sa Ayala Mall.

 

 

Romansa Distansiya

 

Bisan pag budlat ang Buwan

dili gihapon makit-an

sa webcam. Apan gatakdol gihapon

ang kalimutaw ni Christopher. Ang mga balhibo sa langgam

walay kalainan sa kagaan sa tumoy sa iyang mga tudlo tadlas

sa kawanangan sa computer. Bisan ang satellite di mosalir

pag-aninaw sa kalagom sa iyang kigol, ang kubal niini naglakra

og usa ka isla nga wala pa sa mapa. Dili na niya kinahanglang

makiglayog pa sa mga balod sa kakulba aron ang mga lawod

sa kahinam ni Columbus iyang mapalgan. Nagkagamay

ang kalibotan. Walay kalainan sa atngal ug pusod sa babaye

nga nagpanilap— buot tingaling makigsawo sa iyang kagutom

samtang siya nagpangidhat sa nagbilangkad. Daw gisuyop

ang antipara ni Christopher sa iyang pagpamuwaw,

iyang laway nangalisngaw. Lupig pay nangharana.

Sa pakigharong sa internet,

nasumpay iyang kilay diin

nagkumbitay ang duha ka kuwaknit.

 

 

 

Ngadto sa Tikasan Nakong Textmate

 

kitakits sa imong mata

ganiha ra ko nalibat ug karon nia

hapit na malowbat

 

lakaw na ko

tagbaw na ko ha8 halok sa mga lamok dri plasa

maayo unta buthan ka kanyon sa fortsanpedro

 

tilaw na ko tagam

coz of u pwrte pamakak nako ni mam

tuo pod tawn cya dagkot ra ko did2 sto niño

 

promis gaba d magsaba

itom ra ba ako dla

 

regards na lang puhon

sa snatser sa imong celpon

 

 

 

Sa Panahon Nga Uso Ang Pagpamoso

 

Pangga, pagngon lang kaha nato ang suga.

Kuyaw baya kon naay gapahipi nga kamera.

Kapait sa katam-is sa isig-usa nato ka duga

kon kita, simbako, mahimong kombira

 

sa mga nagpanilap sa ilang kamingaw.

Nagpabilin na lang unta ta sa sinehan.

Maypag gihuman na lang natog tan-aw

silang Gardo ug Osang sa balilihan.

 

 

 

Pamahayag Sa Pungkol Ngadto sa Bungol

 

Sukmag sa Buwan bitaw, daw pagdakop

sa anino sa mga aninipot

 

ang pagsulat. Pastilan, kabug-at

sa papel ug sobre nga sukad-masukad

wala pa gyod nako masuwayi og

dawat. Kanindot untang ikawot sa akong

hubon karon nga makawhat na sa hangin

ang mga aligato ug agiw

sa mga letra, mingkatap ug

naglakra og dag-om sa mga pulong

ibabaw sa daob sa mga hunghong ug

kidhat. Ang pagpakaylap sa buot

masayran makaapas na bisan sa kaidlas

sa kilat. Apan kinsay nakahibalo

sa pagpanugpa sa abo dungan sa ulan

 

sa mga dila samtang nanawag ang kartero

nga nagkalo og kaldero?

 

 

Halad sa Dalagang Nagsul-ob og iPod

 

Nagbanda-banda ang mga bosina. Makaigking

ang haguros sa hanging gianuos, ug gaaso-aso

ang taghoy (Wala kaha mapaksit ang dila

sa konduktor, nagkumbitay sa jeep nga

pinakadlit ang pag-utnga?) Nagsidlit sab

ang sitsit sa mga estambay, naglaway samtang

 

naglutaw ang imong mga lakang sumpay sa kutay

sa kuryente lahos sa kinalawman nimong atuli.

 

Nagpangab-ot nimo ang abogon nga huni gikan

sa makililimos nga buta; iyang gitara giagup-op

sa mga harana nga haom na karon iduyog

sa purlon. Bisan pag iyang idalit makabuhig

patay, gipaambit nilang Yoyoy ug Max sukad pa

sa panahon sa jukebox— wala na, wala

 

nagkitiw ang imong mga tiil samtang nagdisko

ang suga sa ambulansiyang nakasaghid nimo.

 

 

Signos

 

Lisod nang maapsan, layo nag naabtan

ang unggoy ni Darwin. Taas kaayo

og hangin, gani motupong na sa langit

ang utong sa utok gikan sa witik

sa ikog. Apan way kutas ang kahakog

sa ihalas nga nahalwa sulod sa dughan,

buot makiglumba sa mga robot. Way pugong

ang pagbulhot padu’ng ngadto sa katagbawan.

Nagpadayon ang prosesyon sa mga buta

samtang nagpasad sa dalan ang mga panit

sa saging. Nalamba sa hangin

ang kampana nga natay-an sa iyang bagting.

Hagbay rang mikagiw ang mga anghel.

Lisod nang maapsan, layo nag naabtan.

 

*Pungpong sa mga balak

ni MICHAEL U. OBENIETA