Ni Alito L. Malinao

Septiyembre 23, 2009

 

SI John Kenneth Galbraith, usa ka Amerikanong ekonomista ug political scientist kausa niana miingon nga "walay laing mas dalaygon pa sa politika kondili ang kamubo sa paghinumdom niini."

Ang mga panghitabo sa miaging pipila ka semana nagpamatuod lamang nga husto si Galbraith.

Ania ang mga hinungdan kon ngano.

 

Dihadiha sa pagkamatay sa iyang inahan, si kanhi Presidente Cory Aquino, ug samtang gihaya pa kini, miingon si Benigno "Noynoy" Aquino, 3rd nga magpabilin siyang senador ug wala siyay plano nga modagan alang sa usa ka hataas nga katungdanan.

 

Apan wala pa gani matapos ang 40 diyas gikan sa pagkamatay sa iyang inahan, lain na ang tuno ni Noynoy: miingon na siya nga mahimong molansar siya pagka presidente kon adunay dakong awhag gikan sa mga tawo.

 

Pila pa lang ka semana ang minglabay, miingon si Mar Roxas nga bisan magkinaunsa, dili gayod siya modalhos ngadto sa pagka bise presidente taliwala sa kalangas sa mga grupo nga nanagpaluyo sa kandidatura ni Noynoy. Gipasaligan ni Roxas ang iyang mga dumadapig nga "Dili ko kamo biyaan."

 

Human makagasto og minilyon sa iyang mga komersiyal sa radyo ug telebisyon ug human ikaluklok nga presidente sa Liberal Party, walay usang nagdahom nga iabandonar ni Roxas ang iyang pagdagan pagka presidente sa 2010.

 

Apan sa sayong gabii sa Septiyembre 1, taliwala sa naghuot nga mga tawo sa sulod sa Club Filipino sa Greenhills, San Juan, Metro Manila, mipahayag si Roxas nga human sa dugayng paghinuktok, nakahukom siya nga hatagan og higayon si Noynoy nga maoy modagan ubos sa LP pagka presidente ug iatras na lamang niya ang iyang kandidatura. Ngadto sa iyang mga dumadapig, ang uban kanila nanghilak, miingon gihapon siya nga "Dili ko kamo biyaan." Kon unsay buot niyang ipasabot niini, siya lamang ang nasayod.

 

Unsay nagtulod kang Mar ug Noynoy sa pag-usab sa ilang mga hunahuna sulod sa hamubong panahon?

 

Sa bahin ni Noynoy, ang iyang kahimungawong nahimugso human sa pagbaha sa daghang tawo sa belar ug paglubong kang kanhi Presidente Aquino. Kini maoy kalit nga nakapukaw sa iyang interes nga mahimong presidente.

 

Sa bahin ni Mar, ang iyang desisyon nga iwakli ang iyang pagdagan pagka presidente mahimong naggumikan sa iyang tiunay nga tinguha nga magpabilin ang panaghiusa sa partido nga gipundar pa sa iyang apohan, si Presidente Manuel Roxas, ang unang pangulo sa atong Republika human kita kahatagi og kaugalingnan sa Estados Unidos.

 

Matod pa ni Roxas, gihimo niya ang dakong sakripisyo aron dili masiak ang LP kay kon kini masiak, walay paglaom nga magmadaogon sila sa 2010. Midugang siya pag-ingon nga kon si Noynoy lamang ang makapahugpong sa partido, dili kini niya babagan.

 

Apan mahimo usab nga ang nakapausab sa iyang hunahuna mao ang mga intriga ug libak bahin sa iyang katakos nga mahimong lider sa atong nasod nga naggikan sa sulod ug gawas sa iyang partido.

 

Usa niini ang pag-endorso kang Noynoy ni Kalihim Lito Atienza sa Department of Environment and Natural Resources. Si Atienza, nga mortal nga kaaway ni kanhi Senador Franklin Drilon, tsirman sa LP, miingon nga si Noynoy, ug dili si Mar, ang angay ikandidato sa LP. Si Atienza mao ang pangulo sa mibulag nga LP.

 

Apan si Drilon miingon nga ang grupo ni Atienza ilegal ug dili siya angay manghilabot sa mga kalihokan sa LP kay alyado man siya sa administrasyon.

 

Ang laing butang nga mahimong nakatulod kang Roxas nga dili na lamang molansar mao ang pagtanyag ni Senador Kiko Pangilinan, usa ka taas nga haligi sa LP, nga iya usab nga iatras ang iyang plano sa pagdagan pagka bise presidente kon si Noynoy ang himoong kandidato opisyal. Usa kini ka dakong sagpa kang Roxas nga dugay nang nagpahayag sa iyang tinguha nga modagan pagka presidente.

 

Sa akong pagtuo, nawad-an og gana si Roxas gumikan sa mga intriga ug busa siya na lamang ang miatras pabor kang Noynoy.

 

 

Mar, dili si Noynoy

 

Sa Iningles wala kiniy tukmang pulong apan sa Tinagalog, gitawag kini og sayang. Sa ato sa Binisaya, anugon.

 

Anugon ang tanang pangandam, ang kahago sa iyang pagsuroy sa tibuok nasod, ang mga damgo ni Mar alang sa atong nasod.

 

Kay ako nagtuo nga si Mar, dili si Noynoy, ang kandidato nga angay paluyohan sa LP ug siya, dili si Noynoy, ang mahimong modaog pagka presidente sa eleksiyon sa sunod tuig.

 

Sa integridad ug kalimpiyo sa ngalan mahimong parehas sila si Mar ug Noynoy. Parehas usab sila nga naggikan sa inila ug banggiitang mga politiko. Apan dinhi ra sila nagkaparehas, sa ubang mga butang dako na ilang kalainan.

 

Sa dugayng panahon sa pagka peryodista, akong personal nga nasaksihan kon unsa kakugihan ug kametikuloso si Mar sa iyang buluhaton, samtang siya pa ang kalihim sa negosyo ug industriya ug sa iya karong katungdanan isip senador. Kini gawas pa sa iyang pagka sinsero ug pagka daling duolon.

 

Daghan og nagama nga mga balaoron si Roxas, usa na niini ang Cheaper Medicines Act nga karon nakahatag og alibyo sa gatosan ka mga Pilipino, lakip na kining tagsulat, kay dako na man karon ang pag-us-os sa presyo sa mga maintenance medicine nga ginainom kada adlaw, ilabi na sa mga senior citizen.

 

Maabtikon si Roxas nga miapil sa mga debate ug mga public hearing sa Senado. Wala siya mahadlok sa mga hulga gikan sa higanteng mga kompaniya sa parmasyutika ug mga pre-need company. Siya mao ang tingog sa kaliboan ka ordinaryong Pilipino nga gibuang ug gipahimuslan lamang sa mga kompaniya nga walay konsensiya.

 

Sa laing bahin, wala kitay nadungog o nabasa mahitungod sa nahimo ni Noynoy, nga usa usab ka senador. Wala kitay nabasa o nadungog nga usa ka mahinungdanong balaod nga iyang gipresentar. Ang iyang tingog wala nato madungog sa hawanan sa Senado ug bisan gani sa Kamara de Representates diin siya usa ka magbabalaod sulod sa siyam ka tuig. Kon wala pa mamatay si Gng. Aquino, dili nato makita ang hulagway ni Noynoy sa mga peryodiko ug telebisyon.

 

Dako ang kalainan ni Noynoy sa iyang amahan, si Ninoy, nga usa ka banggiitang senador, larinong manulti, maisog, andam pagsukol kang bisan kinsa ilabi na kon ang panagsultihan mao ang kaayohan sa nasod. Wala siya malisang kang Marcos ug sa mga puwersa niini. Nahibalo si Ninoy nga luthangon siya kon mopauli sa Pilipinas apan mipauli siya. Kini maoy nakapahimo kaniyang usa ka bayani.

 

Kining maong mga hiyas ni Ninoy wala diha kang Noynoy. Sa mga magsoon, si Kris, ug dili si Noynoy, ang nakabaton sa mga hiyas ni Ninoy.

 

Dili usab nato kalikayan ang pagtandi sa mga nanghitabo kaniadtong Pebrero 1986 sa EDSA kanus-a naluklok si Gng. Aquino sa Malakanyang. Kon wala moalsa sila si kanhi Kalihim sa Depensa Juan Ponce Enrile ug Heneral Fidel Ramos batok kang Marcos, nga maoy nagpabilo sa malinawong rebolusyon, walay Gng. Aquino nga mahimong presidente sa atong nasod.

 

Kining tanang nanghitabo sa EDSA sa 1986 wala sa sitwasyon karon sa atong nasod. Ang ato lamang makita karon mao ang kalit nga pagtumaw sa daghang grupo ug ambisyosong mga politiko nga nanag-ingon nga si Noynoy lamang ang bugtong paglaom aron ang atong nasod mahaw-as gikan sa kultura sa korapsiyon.

 

Busa, ang pangutana karon: Unsa may ikatanyag ni Noynoy sa atong nasod gawas sa iyang apelyido ug sa malinis nga ngalan sa iyang mga ginikanan? May nahimo na ba siya nga angay nato siyang pasalamatan ug aron atong ipiyal kaniya ang pagpangulo sa atong nasod?

 

Ang itubag lamang sa iyang mga dumadapig mao nga si Noynoy mao ang "bearer of the torch" kun nagkupot sa sulo, ang eredero sa madungganong pamilya Aquino. Malinis siya ug walay mansa ang iyang ngalan, matod pa sa iyang mga dumadapig.

 

Apan igo na ba kini aron atong isalig kaniya ang kaugmaon ug kauswagan sa atong nasod? Kini maoy angay natong hunahunaon pag-ayo sa pagsulod nato sa presinto sa 2010.—